Αρχαιολογία

Μοναστηριακό χριστιανικό συγκρότημα του 5ου αιώνα μ.Χ ανακαλύφθηκε στην Αίγυπτο

Τα ερείπια ενός κτιριακού συγκροτήματος, αποτελούμενο από τρείς εκκλησίες και κελιά ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια ανασκαφών στη δυτική έρημο της Αιγύπτου, στο Ταλ Γκανούμπ Κασρ Αλ Αγιούζ, από ανασκαφική ομάδα Γάλλων και Νορβηγών αρχαιολόγων. Το συγκρότημα ανήκει, σύμφωνα με τα ευρήματα σε μοναστήρι, το οποίο τοποθετείται χρονολογικά στον 5ο αιώνα μ.Χ.

Ελληνική, μεγαλογράμματη επιγραφή από κτίριο του συγκροτήματος/φωτογραφία: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου

Σύμφωνα με τον Οσάμα Ταλάτ, επικεφαλής των Ισλαμικών, Κοπτικών και Εβραϊκών αρχαιοτήτων του Υπουργείου της Αιγύπτου κάποια από τα κτίρια είναι από βασάλτη ενώ άλλα είναι λαξευμένα στο βράχο και άλλα κατασκευασμένα από πλίνθους. Ο επικεφαλής της ανασκαφής Βίκτωρ Γκίκα ανέφερε πως μεταξύ των κτισμάτων είναι και μια εκκλησία, λαξευμένη στο βράχο, η οποία ανακαλύφθηκε μέσα στο 2020 και παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς στο εσωτερικό της υπάρχουν χαραγμένες πολλές  επιγραφές, βιβλικού περιεχομένου, γραμμένες στα ελληνικά. Οι επιγραφές φανερώνουν το μοναστηριακό χαρακτήρα του συγκροτήματος, όπως επίσης, και τα χαράγματα και τα κοπτικά σύμβολα, που ανακαλύφθηκαν σε άλλα κτίρια του συγκροτήματος.

Οι επιγραφές και τα χαράγματα που βρέθηκαν ανάγουν το μοναστηριακό συγκρότημα στον 5ο μ.Χ αιώνα/φωτογραφία: Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων Αιγύπτου

Χριστιανικά συγκροτήματα στην Αίγυπτο κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο

Κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο η Αίγυπτος παρουσιάζει μια έντονη κινητικότητα τόσο στην αρχιτεκτονική και στη ζωγραφική όσο και σε άλλους καλλιτεχνικούς τομείς, μέσα στο πλαίσιο της οποίας αφομοιώθηκαν ποικίλα στοιχεία. Από τη μια πλευρά στοιχεία του ελληνιστικής καταγωγής πολιτισμού, που άνθισε στην Αλεξάνδρεια και από την άλλη του κοπτικού πολιτισμού των λαϊκών αιγυπτιακών στρωμάτων, που συνδύαζε τις εθνικές παραδόσεις με ελληνικά στοιχεία.

Η βασιλική του Αγίου Μηνά, 70 χλμ δυτικά της Αλεξάνδρειας, αποτέλεσε ένα ξακουστό προσκύνημα των αρχών του 5ου αιώνα μ.Χ με την αρχιτεκτονική του να παρουσιάζει ομοιότητες με την εκείνη της Κωνσταντινούπολης. Στην ίδια εποχή και στον ίδιο αρχιτεκτονικό τύπο, της τρίκλιτης βασιλικής, ανάγεται και η βασιλική της Απολλωνίας στην Κυρηναϊκή. Στα μέσα του 5ου αιώνα χρονολογείται η Λευκή Μονή, η οποία αποτελεί αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αιγυπτιακής βασιλικής με συμπαγείς και ψηλούς εξωτερικούς τοίχους. Το κοπτικό ρεύμα αντιπροσωπεύεται και στην Ερυθρά Μονή κοντά στο Σοχάγκ. 

Ένα από τα σημαντικότερα μοναστηριακά συγκροτήματα της Αιγύπτου ήταν η μονή του αγίου Απολλώ στο Μπαουΐτ, κοντά στην Ερμούπολη στη Μέση Αίγυπτο με σημαντικά τοιχογραφικά σύνολα και πολυάριθμα παρεκκλήσια, τα οποία δείχνουν και την οργάνωση των αιγυπτιακών μοναστικών κοινοτήτων σε “οικογένειες” μοναχών, που κάθε μια είχε τον δικό της λατρευτικό χώρο. 

Η πρόσφατη ανακάλυψη στο Ταλ Γκανούμπ Κασρ Αλ Αγιούζ συμπληρώνει ακόμα περισσότερο τις γνώσεις μας για τη μοναστική ζωή της Αιγύπτου κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο και επιβεβαιώνει τη σπουδαιότητα της περιοχής στη μελέτη της οργάνωσης και της λατρείας των πρώτων μοναστικών κοινοτήτων. 

Με πληροφορίες από https://english.alarabiya.net/life-style/art-and-culture/2021/03/13/Ancient-Christian-fifth-century-AD-ruins-discovered-in-Egypt-s-Western-Desert / Delvoye Ch., Βυζαντινή Τέχνη, Αθήνα 2002.

Κοινοποίησε
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email