ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

11 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα αφιερωμένη στις Γυναίκες Επιστήμονες

“Θέλω να γίνω γιατρός έτσι ώστε να μπορώ να ζωγραφίσω ένα χαμόγελο στα πρόσωπα των ανθρώπων”. Πρόκειται για τα λόγια της Nisreen El-Hashemite, της γυναίκας που καθιέρωσε την 11η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες επιστήμονες.

Εγγονή του βασιλιά Faisal I Bin El-Sharif Hussein, πρώτου βασιλιά και ιδρυτή του σύγχρονου κράτους του Ιράκ, η Nisreen πηγαίνοντας κόντρα στο κατεστημένο της χώρας της, σπούδασε γιατρός. Από πολύ νωρίς έδειξε την έντονη επιθυμία της να σταθεί στο πλευρό του ανθρώπου και να συμβάλλει ενεργά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Η έρευνά της και η δουλειά της έχει βραβευτεί έχοντας λάβει πολλές τιμητικές διακρίσεις σε τομείς της επιστήμης, των τεχνών, της λογοτεχνίας. Παράλληλα, έχει στο ενεργητικό της πολλές δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά ενώ έχει συγγράψει και οχτώ βιβλία.

Από πολύ νωρίς την απασχόλησε ιδιαίτερα το θέμα των γενετικών διαταραχών, τα αίτια που τις προκαλούν και η πρόληψή τους. Η καριέρα της Nisreen ξεκίνησε το 1995 στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Λονδίνου, όπου ανέπτυξε την Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση, μέθοδος με την οποία είναι δυνατή η διάγνωση μίας χρωμοσωματικής ανωμαλίας ή ενός γενετικού νοσήματος σε ένα κύτταρο ή σε μερικά κύτταρα, πριν από την εμφύτευση του στην μήτρα μετά από διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης. Από εκεί και πέρα ξεκινάει η ερευνητική και επαγγελματική της πορεία. Στη συνέχεια εργάστηκε στο Νοσοκομείο Brigham and Women’s στη Βοστώνη, όπου διεξήγαγε έρευνες σχετικά με την έγκαιρη διάγνωση τύπων καρκίνου και τις νέες στρατηγικές θεραπείας τους. 

Η δράση της Nisreen επεκτείνεται και σε άλλους τομείς φανερώνοντας το όραμα της, ένα όραμα που έχει ως στόχο την πρόοδο της κάθε γυναίκας. Έχει ιδρύσει, μεταξύ άλλων, το Παγκόσμιο Φόρουμ Υγείας και Ανάπτυξης των Γυναικών ενώ είναι και θεμελιωτής του προγράμματος Πολιτισμός για την Ειρήνη, ένα πρόγραμμα το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πνεύματος ειρήνης και ανοχής μεταξύ εθνών, κοινωνιών και κοινοτήτων μέσω της τέχνης, της μουσικής και των διαλέξεων.

Η ιδέα για την καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη

Την ιδέα για την δημιουργία και την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη την εμπνέεται κατά τη διάρκεια ενός διεθνούς Φόρουμ για την Υγεία και την Ανάπτυξη των Γυναικών. Το Φόρουμ πραγματοποιήθηκε στις 10-11 Φεβρουαρίου 2015, στα κεντρικά γραφεία των Ηνωμένων Εθνών με τη συμμετοχή εκπροσώπων από πολλούς διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων της UNESCO, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του ΟΗΕ. Κατά τη διάρκεια του Φόρουμ η Nisreen συνειδητοποίησε πως οι περισσότεροι από τους διακεκριμένους καλεσμένους και ομιλητές σε επίπεδο πολιτικό, διπλωματικό, ακαδημαϊκό και επαγγελματικό ήταν γυναίκες. 

Έτσι λοιπόν, στις 30 Απριλίου 2015 έστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της 69ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών αιτώντας, εκ μέρους του συνόλου των συμμετεχόντων στο Φόρουμ, να κηρυχτεί η 11η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στην Επιστήμη, αίτημα το οποίο εγκρίθηκε τελικά στις 4 Δεκεμβρίου του 2015.

Γυναίκες και Επιστήμη. Ένας δρόμος που πρέπει να τον διανύσουμε

Η καθιέρωση της 11ης Φεβρουαρίου ως Ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες επιστήμονες είναι μια από τις πολλές δράσεις, οι οποίες τα τελευταία χρόνια επιδιώκουν να προωθήσουν τη θέση της γυναίκας και να εξασφαλίσουν ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και στο χώρο εργασίας τους. Παρόλο που οι προσπάθειες αυτές έχουν βελτιώσει τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες στη μάθηση και την εκπαίδευση, εν τούτοις ο δρόμος που πρέπει να διανύσουμε είναι ακόμα μεγάλος.

Μετά τη Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, τη δέσμευση δηλαδή 189 χωρών να προωθήσουν τα δικαιώματα των κοριτσιών και των γυναικών, τα ποσοστά δείχνουν να έχουν κάπως βελτιωθεί. Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της UNESCO, τρείς φορές περισσότερες γυναίκες είναι εγγεγραμμένες σε Πανεπιστήμια σε σχέση με δύο δεκαετίες πριν, με ιδιαίτερη πρόοδο να έχει καταγραφεί στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία.

Παρά την ενθαρρυντική πρόοδο, ωστόσο, το φύλο παίζει ακόμα πρωτεύοντα ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σε τουλάχιστον 20 χώρες, ιδιαίτερα της υποσαχάριας Αφρικής, στην Αϊτή, το Πακιστάν και αλλού κανένα φτωχό κορίτσι δεν έχει ολοκληρώσει το γυμνάσιο. Παράλληλα, οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν τα 2/3 των αναλφάβητων ενηλίκων και επίσης, πολλές κοπέλες αντιμετωπίζουν και επιπλέον εμπόδια, όπως τη φτώχεια ή την αναπηρία. Σε 59 χώρες οι γυναίκες των κατώτερων οικονομικά στρωμάτων, ηλικίας 15-49 έχουν λιγότερες πιθανότητες να μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν σε σχέση με όσες γυναίκες ανήκουν σε ανώτερα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα.

Ο Διευθυντής της έκθεσης GEM της UNESCO σε δήλωσή του ανέφερε πως “είκοσι πέντε χρόνια από τη Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, τα κορίτσια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια, που τα κρατούν μακριά από το σχολείο”. Παράλληλα, ο Υπουργός Βασικής και Ανώτερης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στη Σιέρρα Λεόνε ανέφερε πως “από τη Διακήρυξη του Πεκίνου το 1995, η πρόοδος για την ισότητα των φύλων είναι άνιση. Οι κυβερνήσεις πρέπει να δεσμευτούν πλήρως και να υπάρχει μια σαφής πορεία προς την κατάργηση του αποκλεισμού των κοριτσιών από την εκπαίδευση. 

Οι επιπτώσεις την πανδημίας στην επιστημονική δραστηριότητα των γυναικών

 Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2020 στο online επιστημονικό περιοδικό BMJ Global Health (Where are the women? Gender inequalities in COVID-19 research authorship), παρά την πρόοδο που σημειώθηκε την τελευταία δεκαετία, η ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στον ακαδημαϊκό χώρο και το χώρο της έρευνας παραμένει. Τα επιβεβλημένα σε όλο τον κόσμο lockdowns λόγω της πανδημίας του Covid-19, έχουν αναγκάσει ένα μεγάλο ποσοστό ερευνητών, γυναικών και ανδρών, να εργάζονται από το σπίτι. Το γεγονός αυτό δημιουργεί άνισες συνθήκες ανταγωνισμού καθώς οι γυναίκες είναι αυτές που αναλαμβάνουν τις περισσότερες ευθύνες ως προς τη φροντίδα της οικογένειας. Πιο συγκεκριμένα, η επιστημονική ομάδα εντόπισε 1445 δημοσιεύσεις, οι οποίες σχετίζονται θεματικά με τον Covid-19, εκ των οποίων οι 1370 περιλήφθηκαν στην έρευνα. Οι γυναίκες συγγραφείς των δημοσιεύσεων αντιπροσώπευαν το 34% όλων των συγγραφέων.

Στα ίδια αποτελέσματα συγκλίνει και άλλη έρευνα, στην οποία εξετάζεται η δραστηριότητα γυναικών-οικονομολόγων στον τομέα της εργασίας τους. Σύμφωνα με την έρευνα, η πανδημία αν και δημιούργησε ένα εύφορο έδαφος στη μελέτη της οικονομίας και των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο, εν τούτοις φαίνεται πως οι γυναίκες οικονομολόγοι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις, γεγονός που οφείλεται σε μια σειρά αντίξοων συνθηκών. Η ανάγκη για παροχή φροντίδας μέσα στην οικογένεια, μια ευθύνη που φαίνεται πως βαραίνει περισσότερο τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, δρα ανασταλτικά στην ερευνητική και γενικά στην επαγγελματική δραστηριότητα των γυναικών.

Κάθε γυναίκα που επιλέγει να ασχοληθεί με το επιστημονικό πεδίο που την ενδιαφέρει καλείται, ακόμα και σήμερα, να αντιμετωπίσει ανισότητες. Παρά το γεγονός πως κάποια βήματα έχουν γίνει, μένει ακόμα να διανύσουμε πολύ δρόμο για να μπορούμε να πετύχουμε ίσες ευκαιρίες σε τομείς της επιστήμης και της έρευνας.

Ιδιαίτερα εν μέσω πανδημία, οι συνθήκες δυσκόλεψαν ακόμα περισσότερο με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες είτε να μένουν ανενεργές, ή να μην αναπτύσσουν την ίδια παραγωγική δραστηριότητα, που είχαν πριν. Το μόνο σίγουρο είναι πως με κάθε τρόπο οι γυναίκες πρέπει να μετέχουν σε επιστημονικούς και ερευνητικούς κλάδους καθώς κάτι τέτοιο μόνο προς όφελος της κοινωνίας μπορεί να λειτουργήσει.

Χρησιμοποιήθηκαν πληροφορίες:

https://www.womeninscienceday.org/index.html,

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7298677/,

https://voxeu.org/article/who-doing-new-research-time-covid-19-not-female-economists,

https://en.unesco.org/news/unesco-report-illustrates-leap-forward-girls-education-over-past-25-years-now-threatened-1

Κοινοποίησε
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email